Η Φιλοδασική στο Συνέδριο της EUROPARC 2025
Στις αρχές Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε το Συνέδριο της EUROPARC Federation, της Ομοσπονδίας Προστατευόμενων Περιοχών της Ευρώπης, στην πόλη Birštonas της Λιθουανίας, στην καρδιά του Περιφερειακού Πάρκου Nemunas Loops. Διοργανωτής του Συνεδρίου ήταν η Γενική Διεύθυνση Προστατευόμενων Περιοχών του Υπουργείου Περιβάλλοντος της Λιθουανίας. Το Συνέδριο ήταν άριστα οργανωμένο και στις 4 μέρες που διήρκεσε (7-10/10), φιλοξένησε 406 συνέδρους από όλη την Ευρώπη (από συνολικά 37 χώρες). Από την πλευρά της Φιλοδασικής που είναι μέλος της EUROPARC, το Συνέδριο παρακολούθησε ο κ. Νίκος Πάγκας ο οποίος από το 2021 είναι μέλος του Δ.Σ. της ΕUROPARC.
Το γενικό θέμα του Συνεδρίου ήταν: «Φύση για τον Άνθρωπο, Άνθρωπος για τη Φύση» και οι ομιλίες, τα εργαστήρια και οι συζητήσεις κινήθηκαν γύρω από την αποκατάσταση της φύσης, τη διασύνδεση μεταξύ ανθρώπου και φύσης και την κοινή μας ευθύνη να προστατεύσουμε τα οικοσυστήματα για τις μελλοντικές γενιές. Στο πλαίσιο των εργασιών του Συνεδρίου διερευνήθηκε το πως μέσα από διάφορες οπτικές γωνίες (κοινωνική, οικονομική και πρακτική) μπορούν οι Προστατευόμενες Περιοχές να αποκαταστήσουν τη φύση σε μεγάλη κλίμακα και να διατηρήσουν τη βιοποικιλότητα. Οι προσκεκλημένοι ομιλητές επισήμαναν την κοινή ευθύνη για την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης που για να επιτευχθούν χρειάζεται η κοινή προσπάθεια και συνεργασία για το μέλλον του πλανήτη μας.
Το Συνέδριο περιέλαβε 15 θεματικά εργαστήρια (workshops) με άξονα την αποκατάσταση της φύσης μιας και είναι πολύ πρόσφατη η εφαρμογή του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συνεδρίες έδωσαν έμφαση στην αποκατάσταση του Τοπίου, στη συμμετοχή των νέων, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινότητες, στη δημιουργική επικοινωνία και στην καινοτόμο χρηματοδότηση. Κοινή πεποίθηση ήταν ότι η αποτελεσματική αποκατάσταση ξεκινά με τη σύνδεση μεταξύ ανθρώπου και φύσης, κοινοτήτων και τοπίων, και ιδεών πέρα από σύνορα.
Ένα από τα εργαστήρια οργανώθηκε από την Επιτροπή των Περιαστικών Πάρκων (Fedenatur/EUROPARC Periurban Cοmmission) στην οποία προεδρεύει ο κ. Πάγκας. Το θέμα του εργαστηρίου ήταν «Επανεξέταση της αποκατάστασης της φύσης στα Περιαστικά Πάρκα: αντιλαμβάνομαι / κατανοώ / εμπνέoμαι / επεξεργάζομαι / προτείνω / ενεργώ», το οποίο είχε ευρεία συμμετοχή από όλες της γωνιές της Ευρώπης και έδωσε την ευκαιρία στους συμμετέχοντες για την ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών.
Στο πλαίσιο του Συνεδρίου οργανώθηκαν 10 ημερήσιες εκδρομές σε Προστατευόμενες Περιοχές της Λιθουανίας (υγροτόπους, ποτάμια, δάση, Ιστορικά Τοπία και μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO) κατά τις οποίες οι Υπεύθυνοι διαχείρισης ξενάγησαν τους συμμετέχοντες με γνώμονα τη σύνδεση φύσης, πολιτισμού και κοινοτήτων, παρουσιάζοντας τοπικές προσπάθειες αποκατάστασης της φύσης, παραδείγματα βιώσιμου τουρισμού και τοπικές δημιουργικές συνεργασίες.
Στις 4 ημέρες του Συνεδρίου δόθηκε η ευκαιρία στους συμμετέχοντες να γνωριστούν με συναδέλφους και να θεμελιώσουν νέες επαφές και συνεργασίες, να ανταλλάξουν απόψεις και εμπειρίες και να ενημερωθούν για τις ποικίλες διαστάσεις των θεμάτων που απασχολούν τη διαχείριση των Προστατευόμενων Περιοχών σε όλες τις γωνιές της Ευρώπης.
Συνοπτικά τα συμπεράσματα που διατυπώθηκαν από το Συνέδριο είναι τα εξής:
1. Άνθρωποι και Φύση - Αμοιβαία Εξάρτηση.
Η ανθρώπινη ευημερία εξαρτάται από ένα υγιές περιβάλλον. Η Αποκατάσταση της Φύσης πρέπει να περιλαμβάνει οικολογικές, κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές, ενισχύοντας την εκπαίδευση, τη συναισθηματική σύνδεση και τη συμμετοχή της κοινότητας.
2. Από την Πολιτική στη Δράση.
Η αποτελεσματική αποκατάσταση απαιτεί διατομεακή συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων, επιχειρήσεων, επιστημόνων και νέων. Η περιβαλλοντική αποκατάσταση θα πρέπει να γίνει μια κοινή κοινωνική προσπάθεια.
3. Σύνδεση μέσω Εμπειριών και Ιστοριών.
Για να αντιμετωπιστεί η αδιαφορία για την απώλεια της φύσης, οι συναισθηματικοί δεσμοί με τη φύση πρέπει να ανανεωθούν μέσω της τέχνης, της αφήγησης ιστοριών και της άμεσης εμπειρίας.
4. Καινοτομία και Τεχνολογία για τη Φύση.
Νέες προσεγγίσεις – από τις μετρήσεις στη φύση μέχρι τα δορυφορικά δεδομένα, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους «φύλακες της φύσης» – δείχνουν ότι η διατήρηση εισέρχεται σε μια φάση που υποστηρίζεται από την τεχνολογία.
5. Ένταξη και Προσβασιμότητα για Όλους.
Η φύση πρέπει να είναι ανοιχτή και προσβάσιμη σε όλους, ενθαρρύνοντας την αλληλεγγύη και την κοινή ευθύνη για το μέλλον της.
Περισσότερα για το Συνέδριο στον σύνδεσμο: https://new.express.adobe.com/webpage/6Or3pXJvic1gw
Η τιμητική βράβευση του Maria Marti Viudes
Στο πλαίσιο του Συνεδρίου βραβεύτηκε με το Μετάλλιο του Ιδρύματος Alfred Toepfer* για το 2025, ο Maria Martí Viudes, ως ένας «φύλακας» της Περιαστικής Φύσης σε όλη την Ευρώπη. Την ανακοίνωση της βράβευσης σε μια κατάμεστη αίθουσα έκαναν με πολλή συγκίνηση οι κ. Ν. Πάγκας, που διεδέχθη τον βραβευθέντα στο Δ.Σ της EUROPARC, και η Teresa Pastor Ramos, οι οποίοι συνεργάστηκαν πολλά χρόνια στενά με τον M. Martí στη FEDENATUR.
Ο Maria Martí Viudes για περισσότερα από 28 χρόνια ως επικεφαλής του φορέα διαχείρισης του Φυσικού Πάρκου Collserola, συνδέθηκε με τις προσπάθειες διατήρησης του μεγάλου πράσινου πνεύμονα που «στεφανώνει» από τα δυτικά την πόλη της Βαρκελώνης. Με τις προσπάθειές του το Πάρκο αναπτύχθηκε ως ένας χώρος όπου οι άνθρωποι και η φύση μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά εξισορροπώντας την οικολογική διατήρηση με την απόλαυση της φύσης.
Με πίστη στην εφαρμογή μιάς συνετής διαχείρισης με πολλά καινοτόμα στοιχεία, το Πάρκο της Collserola έχει γίνει ένα πρότυπο Περιαστικό Πάρκο και ένα σημείο αναφοράς για το πώς η φύση και η αστική ζωή μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά. Ο M. Martí έχει διασφαλίσει με επιτυχία ότι οι στόχοι διατήρησης συμβαδίζουν με την χρήση του Πάρκου ως χώρου αναψυχής, παρέχοντας ανεκτίμητα οφέλη για την ευημερία των κατοίκων της Βαρκελώνης. Η συνεργατική του προσέγγιση έχει ενθαρρύνει τον διάλογο μεταξύ οικολογίας και πολεοδομικού σχεδιασμού, βοηθώντας στην οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ των πολιτών και της φύσης και μεταξύ πολιτικής και πρακτικής.
Η επιρροή του M. Martí εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια του Πάρκου της Collserola. Ως ιδρυτικό μέλος και επί μακρόν Γενικός Γραμματέας της FEDENATUR (της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Περιαστικών και Μητροπολιτικών, Φυσικών και Αγροτικών Περιοχών), έπαιξε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της κατανόησης της Ευρώπης για την διατήρηση της περιαστικής φύσης.
Αναγνωρίζοντας τις μοναδικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι περιαστικές φυσικές περιοχές, από την αστικοποίηση έως την απώλεια οικοτόπων, υποστήριξε ακούραστα την αναγνώρισή τους στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής. Η ηγεσία του βοήθησε στη μετατροπή της FEDENATUR σε ένα συνεργατικό δίκτυο διαχειριστών πάρκων, επιστημόνων και υπευθύνων χάραξης πολιτικής, που μοιράζονται γνώσεις και λύσεις σε όλη την Ευρώπη. Η FEDENATUR το 2017 συγχωνεύτηκε με τη EUROPARC διασφαλίζοντας ότι τα Περιαστικά Πάρκα έγιναν αναπόσπαστο μέρος του δικτύου Προστατευόμενων Περιοχών της Ευρώπης. Η μόνιμη Επιτροπή των Περιαστικών Πάρκων της EUROPARC, καθώς και ο Εκπρόσωπός τους στο Δ.Σ., παρέχουν μια ενιαία φωνή για τα Περιαστικά Πάρκα εντός του δικτύου.
Τέλος, οι προσπάθειές του M. Martí έφτασαν και σε διεθνές επίπεδο όπου μέσω της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) προώθησε με επιτυχία την αναγνώριση των Περιαστικών και Μητροπολιτικών Πάρκων ως «ζωτικών στοιχείων της παγκόσμιας διατήρησης». Η ηγεσία του έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην υιοθέτηση του Ψηφίσματος 4.128 της IUCN: «Δημιουργία δικτύων προστατευόμενων αστικών και περιαστικών φυσικών περιοχών».
*Το Μετάλλιο του (Ιδρύματος) Alfred Toepfer, που απονέμεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της EUROPARC Federation, τιμά πρόσωπα που έχουν εξαιρετική συμβολή στην προστασία και τη διαχείριση της φυσικής κληρονομιάς της Ευρώπης. Ονομάστηκε έτσι από τον A.Toepfer που πρωτοστάτησε στην ίδρυση της EUROPARC το 1973.
Φωτογραφίες: EUROPARC & Νίκος Πάγκας
